Στα τέλη του 2020, η Τζάνετ Κοράλ, 53 ετών, στεκόταν σε μια πλατφόρμα κινησιοθεραπείας στο Κέντρο Φυσικής Αποκατάστασης του UCHealth στο Στέιπλτον, μαθαίνοντας ξανά να περπατά. Στηριζόταν με τα χέρια στα μεταλλικά κιγκλιδώματα της κατασκευής για να αποφορτίζει το βάρος της, βαδίζοντας επιτόπου. Βημάτιζε αργά και προσεκτικά, ενώ ο φυσικοθεραπευτής της παρακολουθούσε τη στάση του σώματός της.
Η Κοράλ δεν ήταν μια συνηθισμένη ακρωτηριασμένη πάνω από το γόνατο.
Στο αριστερό της πόδι, το παπούτσι και η κάλτσα έδιναν τη θέση τους σε ένα τεχνητό μέλος από μέταλλο, ανθρακονήματα και πλαστικό, που κατέληγε σε ένα κοντό ανοξείδωτο μεταλλικό εξάρτημα. Σε αντίθεση με τα συμβατικά προσθετικά, το εξάρτημα αυτό δεν κατέληγε προσθετική θήκη που αγκαλιάζει το κολόβωμα. Αντίθετα, συνδεόταν απευθείας με ένα μεταλλικό εμφύτευμα που εισχωρούσε στον μηρό της.
Έξι ημέρες νωρίτερα, στις 5 Νοεμβρίου 2020, ο ορθοπαιδικός χειρουργός τραύματος Δρ Τζέισον Στόουνμπακ είχε ολοκληρώσει το δεύτερο στάδιο της επέμβασης οστεοενσωμάτωσης στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Κολοράντο. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, συνέδεσε τον εξωτερικό μεταλλικό σύνδεσμο με ένα εσωτερικό εμφύτευμα τιτανίου, το οποίο είχε τοποθετήσει στο μηριαίο οστό της Κοράλ δύο μήνες νωρίτερα. Ανάμεσα στις δύο επεμβάσεις μεσολάβησε ένα διάστημα ώστε το πρώτο εμφύτευμα να ενσωματωθεί πλήρως στο οστό.
Εκείνη την περίοδο, ο Στόουνμπακ θεωρούνταν πρωτοπόρος της οστεοενσωμάτωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, μέσα από το Πρόγραμμα Αποκατάστασης Άκρων του UCHealth.
Για την Κοράλ, η επέμβαση αυτή σήμαινε την πιθανότητα να περπατήσει ξανά χωρίς τον πόνο και τους περιορισμούς που τη συνόδευαν επί σχεδόν σαράντα χρόνια με τα κλασικά τεχνητά μέλη.
Μια ζωή διαρκούς προσαρμογής
Η διαδρομή της μέχρι εκείνο το σημείο ήταν μακρά. Η οικογένειά της είχε φύγει από την Κούβα το 1968 για να εγκατασταθεί στο Μαϊάμι. Η Κοράλ μεγάλωσε σε μια ζωντανή κουβανική κοινότητα και ξεχώρισε από νωρίς στον αθλητισμό.
Το 1981, ως μαθήτρια λυκείου, είχε ήδη σπάσει το σχολικό ρεκόρ στο άλμα εις ύψος, όταν ένας επίμονος πόνος στο αριστερό της πόδι την οδήγησε στον γιατρό. Η διάγνωση ήταν καρκίνος των οστών. Η επιλογή ήταν ξεκάθαρη: «το πόδι σου ή η ζωή σου». Η λύση ήταν ακρωτηριασμός στο μέσο του μηρού.
Ακολούθησαν δεκαετίες ζωής με προσθετικά μέλη. Η Κοράλ βίωσε χρόνια δυσφορία, πόνο, αυξομειώσεις στο μέγεθος του κολοβώματος, καθώς και δερματικά προβλήματα. Η υγρασία του Μαϊάμι έκανε την εφαρμογή της προσθετικής θήκης ασταθή, περιορίζοντας συχνά τη χρήση του τεχνητού μέλους σε λιγότερο από μία ώρα. Με τα χρόνια ανέπτυξε οστικές προεξοχές στο άκρο του κολοβώματος, που προκαλούσαν έντονο πόνο σε κάθε βήμα, καθώς και σμηγματογόνες κύστες στον μηρό λόγω της παρατεταμένης επαφής με την υποδοχή.
Ακόμη και με την εξέλιξη της τεχνολογίας τα βασικά προβλήματα παρέμεναν για την Κοράλ. Η εφαρμογή της θήκης στο κολόβωμα επηρεαζόταν από τη θερμοκρασία, την ενυδάτωση και τις μεταβολές βάρους. Το περπάτημα απαιτούσε συνεχή αντιστάθμιση, και η Κοράλ το απέφευγε όσο μπορούσε.
Η στάση της άλλαξε όταν γνώρισε έναν άλλον ακρωτηριασμένο που περπατούσε άνετα μετά από οστεοενσωμάτωση. Κατάλαβε αμέσως πως αυτό ακριβώς ήθελε για τον εαυτό της.
Χειρουργείο και απαιτητική αποκατάσταση
Η εμπειρία του Δρ Στόουνμπακ στην ορθοπαιδική τραυματολογία και την αποκατάσταση άκρων τον είχε εξοικειώσει με τις ιδιαίτερες ανάγκες των ακρωτηριασμένων ασθενών. Η επέμβαση της οστεοενσωμάτωσης απαιτούσε ακριβή σχεδιασμό: αξιολόγηση της ποιότητας του οστού, επιλογή του κατάλληλου εμφυτεύματος, σωστή διαχείριση των μαλακών μορίων και ακριβή ευθυγράμμιση για τη μελλοντική πρόσθεση.
Η ίδια η επέμβαση διαρκούσε περίπου δύο ώρες. Ωστόσο, η πραγματική πρόκληση ξεκινούσε μετά.
Μετά την αρχική εμφύτευση και την περίοδο επούλωσης, η Κοράλ επέστρεψε για το δεύτερο στάδιο: μια σύντομη εξωνοσοκομειακή επέμβαση για την τοποθέτηση του στομίου που θα προεξείχε από τον μηρό και θα λειτουργούσε ως σημείο σύνδεσης του τεχνητού μέλους. Ακολούθησε εντατική αποκατάσταση.
Η Κοράλ νοίκιασε ένα σπίτι κοντά στην κλινική για τρεις εβδομάδες, ώστε να παρακολουθεί καθημερινά φυσικοθεραπεία και να συνεχίζει τις ασκήσεις στο σπίτι. Η αδελφή της, Ζακλίν, ταξίδεψε από το Κι Λάργκο της Φλόριντα για να μείνει μαζί της καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάρρωσης.
«Ήταν πάντα μαρτύριο να ζει με το προσθετικό πόδι», έλεγε τότε η Ζακλίν. «Τώρα τη βλέπω πιο χαρούμενη. Ξέρει πως πλησιάζει επιτέλους αυτό για το οποίο πάλευε τόσα χρόνια».
Μαθαίνοντας ξανά να περπατά
Εννέα ημέρες μετά τη δεύτερη επέμβαση, η Κοράλ συνέχιζε την αποκατάστασή της. Εξακολουθούσε να χρησιμοποιεί πατεριτσες, όμως οι κινήσεις της ήταν ήδη πιο γρήγορες και αποφασιστικές. Για να δουλέψει την ισορροπία της, στεκόταν πάνω σε μια αφρώδη επιφάνεια, ενώ ταυτόχρονα σήκωνε ένα βαρίδι προς διαφορετικές κατευθύνσεις, ενεργοποιώντας κορμό και ισχία.
Η προσπάθεια ήταν εμφανής. Το υγιές δεξί της πόδι έτρεμε καθώς προσαρμοζόταν, ενώ στην αριστερή πλευρά ενεργοποιούνταν μύες που είχαν μείνει ανενεργοί επί χρόνια. Δεν ήταν μια εύκολη αποκατάσταση, αλλά σύντομα αύξησε τον ρυθμό της, πλησιάζοντας έναν φυσικό, χαλαρό βηματισμό.
Για πρώτη φορά μετά από 38 χρόνια, μπορούσε να αισθανθεί τι υπήρχε κάτω από τα πόδια της: πλακάκι, χαλί, χαλίκι, ακόμη και χιόνι.
Η αλλαγή φαινόταν όχι μόνο στο βάδισμα, αλλά και στη στάση της. Ο πόνος που άλλοτε καθόριζε κάθε βήμα είχε εξαφανιστεί. Η αυτοπεποίθησή της μεγάλωνε.
Περπατώντας με τεχνητό μέλος μετά την οστεοενσωμάτωση
Η Κοράλ είχε ακόμη μήνες αποκατάστασης μπροστά της. Συνέχισε για αρκετό καιρο να χρησιμοποιεί πατερίτσες, ωστόσο ηταν περισσότερο για λόγους ασφαλείας, παρα επειδή τις χρειαζόταν για να κινηθεί το τεχνητό της μέλος. Θα χρειαζόταν συνεχείς ρυθμίσεις καθώς το βάδισμά της εξελισσόταν.
Ωστόσο, η αλλαγή ήταν σαφής. Ύστερα από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες πόνου και περιορισμών, το περπάτημα έχει σήμερα πάψει να είναι κάτι επώδυνο που έπρεπε να υπομένει. Τώρα επιτέλους μπορεί να το απολαύσει.
Είχε ήδη διανύσει μεγάλη απόσταση — και, χωρίς αμφιβολία, ο δρόμος μπροστά της είναι πια ανοιχτός.
ΠΗΓΗ: https://www.uchealth.org/today/osseointegration-surgery/