Μία εγχείρηση 31.000 ετών που ξαναέγραψε την ιστορία

Το 2020, αρχαιολόγοι ανακάλυψαν έναν σχεδόν άθικτο σκελετό σε μια σπηλιά του Μπόρνεο, στην Ινδονησία. Κάτι όμως έλειπε: το κάτω τμήμα του αριστερού ποδιού. Αυτή η απουσία αποδείχτηκε μια από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στην ιστορία της ιατρικής.

Ένας ασθενής ηλικίας 31.000 ετών

Ο σκελετός ανήκε σε ένα νεαρό άτομο που έζησε πριν από περίπου 31.000 χρόνια. Το κάτω μέρος του αριστερού ποδιού είχε αφαιρεθεί χειρουργικά — πιθανότατα όταν ήταν ακόμη παιδί — και ο «ασθενής» επέζησε για άλλα έξι έως εννέα χρόνια μετά την επέμβαση.

Μέχρι τότε, η επιστημονική κοινότητα πίστευε ότι η χειρουργική ακρωτηριασμού ήταν προνόμιο των γεωργικών κοινωνιών. Η παλαιότερη γνωστή περίπτωση αφορούσε έναν αγρότη της Νεολιθικής εποχής στη Γαλλία, που του είχε αφαιρεθεί τμήμα του αντιβραχίου πριν από 7.000 χρόνια. Η νέα ανακάλυψη αναιρεί αυτή την υπόθεση κατά 24.000 χρόνια.

Η ανάλυση των οστών επιβεβαίωσε ότι το κάτω αριστερό άκρο είχε αφαιρεθεί χειρουργικά: ο τρόπος με τον οποίο η οστική μάζα είχε αναδιαμορφωθεί με την πάροδο του χρόνου αντιστοιχεί σε κλινικές περιπτώσεις επιτυχημένου ακρωτηριασμού χωρίς μόλυνση. Τα επουλωμένα οστά επιβεβαιώνουν ότι η επέμβαση δεν ήταν θανατηφόρα, πράγμα που σημαίνει ότι ο χειρουργός — ή οι χειρουργοί — γνώριζαν πώς να ελέγξουν την αιμορραγία και να αποτρέψουν τη μόλυνση.

Πώς έγινε η εγχείρηση

Πηγή: https://www.sci.news/archaeology/liang-tebo-human-11189.html

Πώς το έκαναν; Οι ερευνητές υποθέτουν ότι η κοινότητα, ζώντας σε ένα τροπικό δάσος με εξαιρετικά πλούσια βιοποικιλότητα, είχε αναπτύξει γνώσεις για φαρμακευτικά φυτά που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως αναισθητικά ή αντισηπτικά. Το εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε δεν έχει εντοπιστεί, αλλά το πιθανότερο είναι ότι επρόκειτο για λίθινη λεπίδα.

Εξίσου εντυπωσιακό είναι αυτό που υπονοεί η ανακάλυψη για την κοινωνική δομή της εποχής. Το να επιβιώσεις ως ακρωτηριασμένος σε ένα ορεινό τροπικό δάσος δεν ήταν εύκολο. Η κοινότητα έπρεπε να φροντίσει ενεργά αυτό το άτομο για χρόνια. «Φαίνεται ότι καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, και ακόμη και μετά τον θάνατό του, φρόντισαν αυτό το πρόσωπο πολύ καλά», δήλωσε η βιοαρχαιολόγος Charlotte Roberts του Πανεπιστημίου Durham.

Οι ερευνητές χρονολόγησαν την ταφή με τρεις διαφορετικές μεθόδους — ραδιοάνθρακα, ουράνιο-θόριο και ηλεκτρονικό παραμαγνητικό συντονισμό — που έδωσαν συμβατά αποτελέσματα, τοποθετώντας την επέμβαση τα 31.000 χρόνια στο παρελθόν.

Πολύ πιο σύνθετες κοινωνίες απ’όσο νομίζαμε

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature και αναθεωρεί ριζικά την εικόνα που έχουμε για τους κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες. «Έχει γίνει πλέον ξεκάθαρο ότι είχαν ζωές και κοινωνίες πολύ πιο σύνθετες και εκλεπτυσμένες από ό,τι φανταζόμασταν, συμπεριλαμβανομένων γνώσεων ιατρικής και ανατομίας», σχολίασε ο ανθρωπολόγος Haagen Klaus του Πανεπιστημίου George Mason.

Μια σπηλιά, ένα παιδί, ένα εργαλείο από πέτρα — και μια πράξη φροντίδας που αντέχει 31.000 χρόνια!